Wielu z nas w związku z wolnym czwartkiem (święto Bożego Ciała) tak zaplanowało sobie czas pracy, aby drugą część tygodnia móc przeznaczyć na odpoczynek. Jedną z form czynnego wypoczynku może być wędrówka po gminie szlakiem pomników przyrody.
Pomniki przyrody są chronione z uwagi na ich cenną wartość przyrodniczą. Tę kwestię reguluje Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki. W przypadku uznania drzewa za pomnik przyrody koszty związane z jego pielęgnacją, niezależnie od właściciela gruntu, przechodzą na rzecz gminy. Gmina zleca wykonanie ekspertyz dotyczących stanu drzew uznanych za pomniki przyrody, a następnie wykonuje wskazane w nich zabiegi.
Będą stać aż do śmierci
– Drzewa uznane za pomniki przyrody zyskują szczególną ochronę prawną. Zgodnie z Ustawą o ochronie przyrody, jeżeli nie stanowią zagrożenia dla ludzi i mienia, podlegają ochronie aż do ich samoistnego rozpadu. Drzewa posiadające status ochronny nie mogą być wycięte ze względu na plany gospodarcze, zmianę użytkowania gruntu itp. Pomnik przyrody może zostać zlikwidowany tylko w momencie utraty wartości przyrodniczych i krajobrazowych lub w przypadku realizacji inwestycji celu publicznego, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych lub zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego – wyjaśnia Wojciech Fabisiak, rzecznik prasowy Nadleśnictwa Konstantynowo.
Na terenie gminy Dopiewo znajduje się 12 pomników przyrody: 5 lip szerokolistnych, 5 dębów szypułkowych, lipa drobnolistna i kasztanowiec zwyczajny. A gdzie należy szukać pomników przyrody (informacje z kart ewidencyjnych pomników przyrody)?
Dwie lipy szerokolistne rosną na prywatnej posesji przy ul. Łąkowej 17 w Dopiewie; grupa dwóch okazałych lip szerokolistnych stanowiących element historycznego układu zieleni wysokiej. Pomimo zmienionego wskutek licznych cięć pokroju, nadal stanowią wartość krajobrazową, historyczną i kulturową, a dzięki procesom starzenia wysoką wartość przyrodniczą.
Lipa szerokolistna rośnie w Konarzewie, przy drodze Konarzewo–Wypalanki; okazałe drzewo rodzimego gatunku o formie soliterowej (rośnie samotnie) i zachowanym pokroju, stanowiące wyraźny akcent krajobrazowy o wysokiej wartości historycznej, przyrodniczej i społecznej.
Para lip znajduje się przy ul. Kościelnej 2 w Konarzewie; para lip o wyróżniających się rozmiarach będących elementem historycznego układu zieleni przy obiekcie sakralnym. Drzewa o cechach weterańskich (drzewa, które mimo młodego wieku wykazują cechy drzew starych), o wysokiej wartości przyrodniczej, historycznej, kulturowej i krajobrazowej.
Trzy dęby szypułkowe rosną przy gajówce Palędzie, ul. Gajowa, Zakrzewo; grupa trzech drzew z gatunku dąb szypułkowy; okazałe drzewa, o wyjątkowych wymiarach i zróżnicowanych funkcjach; wysoka wartość przyrodnicza, historyczna, kulturowa i krajobrazowa.
Dąb szypułkowy rośnie na prywatnej posesji przy ul. Lipowej 20 w Dąbrówce; drzewo o formie soliterowej, wyróżniające się w lokalnym krajobrazie okazałymi rozmiarami i naturalnym pokrojem; wysoka wartość przyrodnicza, krajobrazowa i historyczna.
Dąb szypułkowy znajdujący się na prywatnej posesji przy ul. Poznańskiej w Dąbrówce; drzewo będące w przeszłości elementem grupy dwóch dębów szypułkowych, obecnie okazały soliter stanowiący wyraźny akcent krajobrazowy o wysokiej wartości historycznej, przyrodniczej i społecznej.
Kasztanowiec zwyczajny rosnący na terenie szkoły przy ul. Szkolnej 7 w Dopiewcu; drzewo przy budynku szkoły podstawowej w Dopiewcu o dużej wartości dla lokalnej społeczności. Drzewo o klasycznym pokroju typowym dla gatunku; wyrazisty element lokalnego zadrzewienia.
Lipa drobnolistna rosnąca przy ul. Majątkowej w Dąbrówce; drzewo o klasycznym pokroju typowym dla gatunku, typowych cechach morfologicznych dla drzew o formie soliterowej; wyrazisty element lokalnego zadrzewienia.
Na razie kolejnych pomników przyrody nie będzie
W drugiej połowie ubiegłego roku Nadleśnictwo Konstantynowo zgłosiło do urzędu gminy kolejne dwa drzewa, które spełniają kryteria ustanowienia tych drzew jako pomniki przyrody. – Nadleśnictwo Konstantynowo we wniosku zgłosiło dwa dęby szypułkowe do objęcia ochroną pomnikową. Rosną one na działce ewidencyjnej nr 277/1, obręb Zakrzewo, w pobliżu byłej gajówki przy ulicy Gajowej – mówi Wojciech Fabisiak. Drzewa planowane do objęcia ochroną pomnikową zostały wytypowane ze względu na ich wymiary oraz sąsiedztwo dębów szypułkowych, które od wielu lat są pomnikami przyrody. – Stare, niemal 250-letnie rozłożyste dęby mają duże znaczenie dla różnorodności biologicznej, tworząc naturalne siedliska dla wielu gatunków zwierząt i roślin. W przypadku zbliżonych wymiarów do sąsiednich drzew (pomników przyrody) tworzą z nimi integralną część lokalnej flory, co zwiększa ich znaczenie dla przyrody. Dodatkowo tak okazałe drzewa pełnią ważną funkcję w kształtowaniu krajobrazu, wpływają na estetykę przestrzeni i jej kulturowe i historyczne wartości (dęby stoją na początku Szlaku Pamięci przy pamiątkowym głazie i tablicy informacyjnej nt. mogił z II wojny światowej) – wyjaśnia rzecznik.
Komisja Rolnictwa, Ładu Przestrzennego i Ochrony Środowiska Rady Gminy Dopiewo na posiedzeniu pod koniec ubiegłego roku uznała jednak za niezasadne przejęcie przez gminę obowiązków wynikających z potrzeby przygotowania dokumentacji, a następnie wykonywania i opłacania zabiegów pielęgnacyjnych drzew znajdujących się na terenie działki leśnej, której właścicielem jest nadleśnictwo. Zgodnie z art. 44 Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody pełnię kompetencji w zakresie pomników przyrody posiada rada gminy, niezależnie od tego, na czyim gruncie one rosną, odpowiedzialna jest m.in. za pielęgnowanie tych drzew oraz oznakowanie tablicami urzędowymi.
Na fotografii: Kasztanowiec zwyczajny, który można oglądać przy szkole w Dopiewcu
Fot. P.N.
